Kentsel Dönüşüm Kiraları Artırıyor mu?

Türkiye’nin gündeminden düşmeyen iki başlık var: deprem güvenliği ve kira fiyatları. Bu iki kritik konu, çoğu zaman televizyon ekranlarında ya da gazete sayfalarında ayrı ayrı, birbirine değmeyen paralel evrenlerde tartışılıyor. Oysa sokağa çıktığınızda, şantiyelerin gürültüsü ile kiralık daire arayan ailelerin telaşı aynı denklemin iki yüzü olarak karşımıza çıkıyor. Bir mahallede depreme dayanıksız, riskli binalar peş peşe boşaltılıp yıkıldığında, o mahallenin ve dolayısıyla tüm şehrin kira haritası da sessizce yeniden çiziliyor.

Peki, bu durum gerçekten de doğrudan bir “kentsel dönüşüm kirası” etkisi mi, yoksa zaten makroekonomik nedenlerle yükselen kira fiyatlarının üzerine yıkılan bir bahaneden mi ibaret? Türkiye genelinde kentsel dönüşümün bölgesel olarak kiraları artırıp artırmadığı sorusunun kısa yanıtı kesin bir “evet”tir. Ancak bu tablonun ardındaki gerçekler, “müteahhit geldi, kiralar fırladı” şeklindeki yüzeysel bir açıklamadan çok daha derin, çok daha katmanlı ve yapısal sorunlar barındırıyor. Dönüşümün aynı anda yoğunlaştığı mahallelerde yaşanan, görünürde sessiz ama pratikte son derece sert bir arz şoku var. Bu makalede, güncel veriler ve saha araştırmaları ışığında, kentsel dönüşümün kira fiyatları üzerindeki etkisini tüm boyutlarıyla mercek altına alıyoruz.

1. Giriş: Türkiye’nin Deprem Güvenliği ile Kira Kıskacındaki Büyük Sınavı

Deprem kuşağında yer alan Türkiye için güvenli konut üretimi bir lüks değil, yaşamsal bir zorunluluktur. Özellikle Marmara Depremi beklentisiyle sarsılan İstanbul başta olmak üzere, İzmir’den Hatay’a, Ankara’dan Antalya’ya kadar tüm büyükşehirlerde eski yapı stokunun yenilenmesi hayati bir süreçtir. Ancak bu hayati süreç, beraberinde ciddi bir barınma krizini de getirmektedir. Vatandaşlar bir yandan can güvenliklerini korumak için çürük binalarından çıkmak isterken, diğer yandan bütçelerine uygun, başlarını sokabilecekleri kiralık bir ev bulma mücadelesi veriyorlar.

Kentsel dönüşüm süreçleri, sadece binaların yıkılıp yeniden yapılmasıyla sınırlı kalan teknik bir inşaat faaliyeti değildir. Bu süreç, binlerce insanın aynı anda yer değiştirdiği, sosyolojik ve ekonomik yansımaları olan devasa bir nüfus hareketliliğidir. Ev sahiplerinin geçici olarak kiracı konumuna geçtiği, eski kiracıların ise tamamen yeni ve daha yüksek fiyatlı bir piyasayla yüzleşmek zorunda kaldığı bu yeni düzen, konut piyasasında dengeleri kökten sarsmaktadır. Dolayısıyla, deprem güvenliğini sağlamaya çalışırken ortaya çıkan bu kira sarmalını doğru analiz etmek, gelecekteki barınma politikalarını tasarlamak açısından büyük bir önem taşıyor.

2. Kentsel Dönüşüm Kiraları Bölgesel Olarak Neden Zıplatıyor? 5N1K Analizi

Kentsel dönüşümün bölgesel kira artışlarındaki rolünü daha net görebilmek için gazeteciliğin temel kuralı olan 5N1K formülüyle sahaya bakmamız gerekiyor:

• • Ne Oluyor? Güvenli olmayan konutların yıkılmasıyla kiralık konut arzı aniden daralırken, geçici veya kalıcı olarak ev arayan binlerce kişilik yeni bir talep dalgası yaratılıyor.
  • Nerede Yaşanıyor? Bu durum ülkenin her sokağında aynı şiddette hissedilmiyor. Deprem riskinin en yüksek olduğu, eski yapı stokunun yoğunlaştığı ve kentsel dönüşüm projelerinin aynı anda başladığı merkezi ilçelerde ve mahallelerde yaşanıyor.
  • Ne Zaman Gerçekleşiyor? Özellikle kentsel dönüşüm yasalarındaki güncellemelerin ardından, “Yarısı Bizden” gibi devlet destekli kampanyaların hızlandığı ve yıkım ruhsatlarının toplu olarak onaylandığı dönemlerde bu etki zirveye ulaşıyor.
  • Nasıl Oluyor? Yüzlerce dairenin aynı ay içinde boşaltılmasıyla piyasadan kiralık portföyler çekiliyor. Eş zamanlı olarak bu binalardan çıkan aileler, emlakçıların kapısını çalarak aynı bölgede ev aramaya başlıyor. Arzın sıfırlanıp talebin katlandığı bu saniyede fiyatlar kontrolsüzce tırmanıyor.
  • Neden Oluyor? İnsanların sosyal çevrelerinden, çocuklarının okullarından ve iş yerlerine olan mesafelerinden vazgeçmek istememeleri nedeniyle talep geniş bir alana yayılmıyor; dar bir mahalle sınırında sıkışıp kalıyor.
  • Kim Etkileniyor? Süreçten en çok etkilenenler, kentsel dönüşüm nedeniyle evini boşaltan mülk sahipleri, dönüşüm projesinde yer almadığı halde aynı mahallede yaşayan ve sözleşmesi yenilenecek olan eski kiracılar ile bütçesi sınırlı olan dar gelirli ailelerdir.

3. Mekanizmanın Anatomisi: Arz Çöküyor, Talep Aynı Sokakta Sıkışıyor

Ekonominin en temel kurallarından biri arz ve talep dengesidir. Bu denge bozulduğunda fiyat hareketlerinin yönü kaçınılmaz olarak yukarıya doğru olur. Kentsel dönüşümün kira fiyatlarını yukarıya iten ana motoru da tam olarak bu basit ama acımasız mekanizmada saklıdır. Bir apartmanda ya da sitede kentsel dönüşüm kararı alındığında, o binada yaşayan herkes için 18 ila 24 ay sürecek zorunlu bir göç süreci başlar.

Buradaki en büyük yanılgı, bu göçün kentin bütününe homojen bir şekilde dağılacağının varsayılmasıdır. Gerçek hayatta durum böyle çalışmaz. İnsanların kurulu bir düzeni vardır. Çocukların devam ettiği okullar, aile bireylerinin iş yerleri, alışveriş yapılan esnaf, komşuluk ilişkileri ve sağlık merkezlerine olan yakınlık gibi faktörler, insanları kendi mahallelerinde kalmaya zorlar. Kimse Kadıköy’deki evi dönüşüme girdi diye kentin diğer ucundaki bir ilçeye kolay kolay taşınmak istemez. Sonuç olarak, aynı sokakta ya da yürüme mesafesindeki komşu mahallelerde kiralık ev arayışı başlar. Aynı dönemde onlarca binanın yıkıldığını düşündüğünüzde, sokağın kiralık konut stoğu tamamen tükenirken, talep yüzlerce kat artar. Bu bölgesel sıkışma, o semtteki kira fiyatlarını şehrin genel ortalamasının çok üzerine çıkarır.

4. 2026 Verileriyle Konut Kira Piyasasının Güncel Fotoğrafı

Piyasadaki bu hareketliliği ve sıkışmayı anlamak için somut verilere bakmamız gerekiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan ve piyasadaki gerçek dinamikleri yansıtması açısından kritik bir gösterge kabul edilen Yeni Kiracı Kira Endeksi verileri, konut sektöründeki hareketliliği gözler önüne seriyor.

Haziran verilerine göre, Türkiye genelinde Yeni Kiracı Kira Endeksi bir önceki aya kıyasla yüzde 2,3 oranında bir artış kaydetti. Yıllık bazda incelendiğinde ise yeni kiralanan konutlardaki nominal artış oranı yüzde 29,2 seviyesine ulaştı. Enflasyondan arındırılmış reel hesaplamalara bakıldığında kiralarda yüzde 2,2’lik bir gerileme görülse de, bu durum yeni kiracıların ödemek zorunda olduğu cari fiyatların yüksekliğini değiştirmiyor.

Üç büyükşehre özel olarak baktığımızda, yıllık yeni kiracı kira artış oranları şu şekilde gerçekleşti:

• İstanbul: Yüzde 33,4
• Ankara: Yüzde 25,5
• İzmir: Yüzde 22,6

Bu veriler, kiralık konut fiyatlarındaki artışın özellikle İstanbul’da ülkenin diğer bölgelerine kıyasla çok daha sert ve dinamik olduğunu gösteriyor. Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) raporlarına göre de İstanbul genelinde ortalama kiralık konut ilan metrekare fiyatı 360 ila 375 TL bandına oturmuş durumdadır. Bu da 100 metrekarelik standart bir dairenin ortalama ilan fiyatının 36 bin TL ile 37 bin 500 TL arasında değiştiğini, merkezi ve dönüşümün yoğun olduğu semtlerde ise bu rakamın 45 bin TL limitini aşarak çok daha yukarılara tırmandığını gösteriyor.

5. Sahadaki Yeni Trend: “Kentsel Dönüşüm Kiracısı” Olmak Ne Anlama Geliyor?

• 5. Sahadaki Yeni Trend: “Kentsel Dönüşüm Kiracısı” Olmak Ne Anlama Geliyor?

Kira piyasasında yaşanan bu bölgesel sıkışma, gayrimenkul sektöründe yeni kavramların ve çalışma modellerinin doğmasına da yol açtı. Bu kavramların en dikkat çekicisi, son dönemde sıkça duymaya başladığınız “Kentsel Dönüşüm Kiracısı” modelidir. Peki, kimdir bu kentsel dönüşüm kiracısı ve emlak piyasasında nasıl bir ayrışmaya neden olmaktadır?

Kentsel dönüşüm kiracısı, kendi evi yıkıldığı için zorunlu olarak kiralık konut arayan, ancak projesi tamamlandığında (ortalama 1,5 – 2 yıl sonra) kendi yeni evine geri döneceğini taahhüt eden mülk sahipleridir. Ev sahipleri ve emlakçılar, uzun süreli kiracılarla yaşanabilecek tahliye sorunlarından ve yasal kira artış sınırlarından çekindikleri için, bu geçici kiracı profilini adeta kapışmaktadır. Sahada emlak ofislerinin kapısını çaldığınızda, size yöneltilen ilk sorulardan biri “Kentsel dönüşüm kiracısı mısınız?” olmaktadır. Ev sahipleri, 2 yıl sonra kesin olarak evi boşaltacağını bildikleri bu ailelere öncelik vermekte, hatta kiralama ilanlarını kamuya açık platformlarda paylaşmak yerine doğrudan bu profildeki müşterilere sunmaktadır. Bu durum, piyasada konut bulmayı zaten zorlaştırırken, normal kiracıların kiralık ev bulma şansını daha da düşürmektedir.

6. İstanbul’un Deprem Cephe Hattı: Dönüşümün Kiraları Kilitlediği Kritik İlçeler

İstanbul’da kentsel dönüşüm rüzgarı her ilçede aynı hızla esmiyor. Deprem riski yüksek olan, zemin yapısı zayıf ya da yapı stoğu oldukça yaşlı olan bazı bölgeler adeta birer şantiye alanına dönmüş durumda. Bu durum, söz konusu ilçelerdeki kira piyasasını tamamen kilitlemektedir.

• Kadıköy ve Bağdat Caddesi Hattı: Kadıköy, özellikle de Bağdat Caddesi ve çevresi, kentsel dönüşümün en yoğun yaşandığı yerlerin başında geliyor. Bölgedeki eski apartmanların lüks konut projelerine dönüştürülmesi, kiralık daire fiyatlarını astronomik seviyelere taşıdı. Eski binalarından çıkan Kadıköylüler, yine aynı ilçede kalmak isteyince kiralık ev bulmak neredeyse imkansız hale geldi.
• Bakırköy, Yeşilköy ve Florya: Sahil şeridinde yer alan bu prestijli bölgelerde de benzer bir tablo hakim. Zemin yapısının hassasiyeti nedeniyle riskli yapı ilan edilen binaların sayısı her geçen gün artıyor. Bölgede yeni inşa edilen yapıların kiraları ise orta sınıfın ulaşamayacağı seviyelere çıkmış durumda.
• Bahçelievler (Kocasinan ve Soğanlı): Yoğun nüfus yapısı ve bitişik nizam binalarıyla dikkat çeken Bahçelievler’de, Kocasinan ve Soğanlı gibi mahallelerde toplu dönüşüm projeleri yürütülüyor. Bu mahallelerde kiralık ev arzı neredeyse sıfıra inerken, bölge sakinleri komşu ilçelere ya da daha uzak semtlere kaymak zorunda kalıyor.
• Zeytinburnu ve Küçükçekmece: Sanayi dönüşümünün ve eski konut alanlarının tasfiyesinin sürdüğü bu bölgelerde, dönüşümün yarattığı arz şoku orta ve alt gelir grubundaki kiracıları doğrudan vuruyor. Yeni projelerin teslim edilme süresi uzadıkça, geçici barınma ihtiyacı fiyatları körüklüyor.
• Kartal ve Maltepe: Anadolu Yakası’nın bu iki büyük ilçesi, hem yerinde dönüşüm hem de geniş rezerv alan projeleriyle dikkat çekiyor. Ulaşım akslarına yakınlığı nedeniyle kentsel dönüşümden çıkan nüfusun ilk tercihi olan bu bölgelerde de kiralar hızlı bir yükseliş trendi izliyor.

7. 2026 Kentsel Dönüşüm Kira Yardımları: Destekler Yaraya Melhem Oluyor mu?

Eviniz kentsel dönüşüme girdiğinde devletin ve yerel yönetimlerin sunduğu mali destekler, bu zorlu süreci atlatabilmeniz için hayati bir önem taşır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile belediyeler tarafından sağlanan kentsel dönüşüm kira yardımı tutarları güncellendi.

Güncel rakamlara göre destek miktarları şu şekilde belirlendi:

• İstanbul: Ev sahipleri (malikler) için aylık kira yardımı tutarı 16.000 TL olarak uygulanıyor.
• Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa: Bu büyükşehirlerde mülk sahiplerine yapılan aylık yardım tutarı 13.000 TL seviyesindedir.
• Diğer Büyükşehirler: Aylık destek tutarı 11.000 TL’dir.
• Diğer İller: 9.000 TL olarak belirlenmiştir.

Kiracılar için ise düzenli aylık ödeme yerine, taşınma süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla tek seferlik (defaten) taşınma desteği sağlanmaktadır. Bu destek İstanbul için tek seferlik 24.000 TL, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa için 20.000 TL, diğer büyükşehirler için 17.000 TL ve kalan diğer iller için ise 14.000 TL’dir. Sınırlı ayni hak sahipleri için ise İstanbul’da bu tutar tek seferde 60.000 TL’ye kadar çıkabilmektedir.

Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kendi yaptığı hızlı tarama testleri sonucunda en yüksek riskli grupta (E sınıfı) olduğu tespit edilen binalar için kendi bütçesinden ek olarak aylık 10.000 TL’ye varan ekstra kira desteği sunmaktadır.

Ancak sahaya çıkıp piyasa gerçekleriyle yüzleştiğinizde, bu desteklerin ne yazık ki yetersiz kaldığını görüyorsunuz. İstanbul’da ortalama kiralık bir dairenin 35 bin TL ile 45 bin TL arasında olduğu göz önüne alındığında, devletin sunduğu 16.000 TL’lik aylık yardım, ortalama bir kiranın yarısını bile karşılamakta zorlanıyor. Bu durum, özellikle dar gelirli ve emekli mülk sahiplerinin kentsel dönüşüm projelerine onay vermesini geciktiren ya da onları ciddi bir borçlanma sarmalına sokan en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor.

8. Bakanlığın 2026-2030 Vizyonu: 125 Milyar Liralık Dev Bütçe ve Hedefler

Yaşanan bu barınma sıkışıklığının ve kira yardımlarının yetersizliğinin farkında olan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, önümüzdeki dönemi kapsayan kapsamlı bir stratejik plan hazırladı. Kurumun yeni vizyonuna göre, önümüzdeki beş yıllık dönemde sadece kentsel dönüşüm kira destekleri için bütçeden tam 125,1 milyar liralık devasa bir kaynak ayrıldı.

Bu büyük bütçeyle hedeflenen ana başlıklar şunlardır:

• Geniş Kapsam: Kira yardımı alan hak sahibi sayısının kademeli olarak 730 bin kişiye çıkarılması amaçlanıyor.
• Büyük Üretim: Dönüşüm projeleri kapsamında üretilen bağımsız bölüm (konut ve iş yeri) sayısının 3,3 milyona ulaştırılması hedefleniyor.
• 1 Milyon Yeni Konut Planı: Özellikle deprem riski en yüksek olan rezerv alanlarda ve sosyal konut projelerinde hızlıca 1 milyon yeni bağımsız bölümün tamamlanarak piyasaya arz edilmesi planlanıyor.

Bakanlığın bu uzun vadeli planı, orta vadede konut arzını artırarak kira fiyatlarını dengelemeyi hedeflese de, inşaatların devam ettiği geçiş sürecinde yaşanacak olan geçici barınma krizine kısa vadede tam bir çözüm sunmakta zorlanıyor.

9. “Yarısı Bizden” Kampanyasının Kapanış Koşusu ve Yarattığı Yoğunluk Baskısı

9. “Yarısı Bizden” Kampanyasının Kapanış Koşusu ve Yarattığı Yoğunluk Baskısı

Kentsel dönüşüm sürecini hızlandıran ve vatandaşların binalarını yenilemesini kolaylaştıran en önemli teşviklerden biri de şüphesiz Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen “Yarısı Bizden” kampanyasıdır. Hak sahiplerine hibe ve kredi destekleri sunan bu kampanya, İstanbul’da binlerce binanın aynı anda dönüşüm kararı almasını sağladı.

Ancak kampanyanın belirlenen başvuru ve uygulama takviminin sonuna yaklaşılması, piyasada adeta bir “son dakika” izdihamına yol açtı. Hak kayıpları yaşamak istemeyen, hibe ve uygun faizli kredi avantajlarından yararlanmak isteyen apartman yönetimleri, projelerini onaylatmak ve binalarını tahliye etmek için adeta zamanla yarışıyor. Bu durum, 2026 yılının ilk yarısında yıkım ve tahliye işlemlerinde olağanüstü bir yoğunlaşmaya neden oldu. Aynı anda yüzlerce binanın boşaltılması, kiralık konut piyasası üzerindeki baskıyı katlayarak artırdı ve dönemsel bir arz krizine yol açtı.

10. Evlerini Boşaltanların Sığındığı Alternatif Formüller: Eşya Depoları ve Yazlıklar

Kiralık ev fiyatlarının bütçelerini aşması ya da istedikleri bölgede boş daire bulamamaları nedeniyle kentsel dönüşüm mağdurları, klasik kiralama yöntemlerinin dışına çıkarak alternatif ve yaratıcı çözümler üretmeye başladı. Sahada yaptığımız araştırmalarda en çok karşılaştığımız geçici formüller şunlardır:

• Eşya Depolama Hizmetleri: Yeni bir eve taşınmanın nakliye ve yüksek kira maliyetlerinden kaçınmak isteyen aileler, evlerindeki eşyaları güvenli konteyner depolara kaldırıyor. İstanbul çeperlerindeki depolama tesislerine olan talep patlamış durumda.
• Yazlıklara ve Memlekete Dönüş: Özellikle emekli çiftler, evlerinin dönüşüm süreci boyunca şehirdeki yüksek kiralara katlanmak yerine, süreci Ege, Akdeniz veya memleketlerindeki yazlık evlerinde geçirmeyi tercih ediyor. Bu durum, büyükşehirlerdeki geçici nüfus yoğunluğunu bir nebze olsun hafifletiyor.
• Eşyalı ve Kısa Dönemli Kiralama: Bazı aileler ise eşyalarını depoya kaldırıp, dönüşüm inşaatı tamamlanana kadar sadece kişisel eşyalarıyla yaşayabilecekleri, şehrin daha uzak çeperlerinde yer alan hazır eşyalı (rezidans veya apart tarzı) daireleri 1 yıllık peşin ödemelerle kiralama yoluna gidiyor.

11. Müteahhitlerin ve Gayrimenkul Geliştiricilerinin Gözünden Kira Sıkışması

Kentsel dönüşüm denkleminin en önemli aktörlerinden biri de projeleri hayata geçiren müteahhitler ve inşaat firmalarıdır. Çoğu zaman kira artışlarının tek sorumlusu olarak gösterilen gayrimenkul geliştiricileri, madalyonun diğer yüzünü farklı bir perspektiften anlatıyor.

Müteahhitlerin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, kat karşılığı ya da taahhüt usulü anlaştıkları projelerde hak sahiplerine verdikleri kira taahhütleridir. İnşaat süresi boyunca hak sahiplerinin kiralarını ödemekle yükümlü olan firmalar, artan kira fiyatları ve inşaat maliyetleri nedeniyle ciddi bir finansal baskı altında kalıyor. Birçok müteahhit, inşaat süresinin uzaması durumunda ödemek zorunda kalacağı kira yükünü hesaplayamadığı için yeni projelere girmekten kaçınıyor. Bu durum, kentsel dönüşüm projelerinin hızını yavaşlatırken, piyasaya girecek yeni konut arzının da gecikmesine neden oluyor. Dolayısıyla kira fiyatlarındaki dengesizlik, sadece kiracıları değil, dönüşümü gerçekleştirecek olan yapımcı firmaları da kilitleyen bir unsur haline gelmiştir.

12. Kiracılar ve Ev Sahipleri Arasındaki Hukuki Güvenceler ve Hak Arayışları

Kentsel dönüşüm süreci, sadece ekonomik değil, ciddi hukuki ihtilafları da beraberinde getiriyor. Özellikle riskli yapı ilan edilen binalarda yaşayan kiracıların hakları, mülk sahipleriyle olan ilişkileri ve devlet desteklerine başvuru süreçleri tam bir uzmanlık konusudur.

Hukuki açıdan dikkat etmeniz gereken en kritik hususları şu şekilde özetleyebiliriz:

• 1 Yıllık Başvuru Süresi: Kentsel dönüşüm kira yardımı alabilmek için, riskli yapının resmi olarak tahliye edildiği veya yıkıldığı tarihten itibaren en geç 1 yıl içinde başvurunun tamamlanması gerekmektedir. Bu süreyi kaçıran hak sahipleri, geriye dönük olarak herhangi bir hak iddia edememektedir.
• İkamet İspatı: Kiracıların taşınma desteği alabilmesi için, binanın riskli yapı olarak tespit edildiği tarihten önce o adreste fiilen ikamet ettiklerini, son 3 aya ait faturalar (elektrik, su, doğalgaz) veya nüfus müdürlüğünden alacakları adres bilgileri raporu ile kanıtlamaları şarttır.
• Hak Sahibi Sınırlandırması: Bir mülk sahibi, aynı türden birden fazla konutu olsa dahi kentsel dönüşüm kapsamında sadece tek bir bağımsız bölüm için aylık kira yardımı alabilir. Ancak hem konut hem de iş yeri sahibi olanlar, her iki farklı nitelikteki mülk için ayrı ayrı başvuruda bulunma hakkına sahiptir.

13. Geleceğe Bakış: Sosyal Konut Politikaları ve Kentsel Dönüşüm Kirasını Dengeleme Yolları

Kentsel dönüşümün yarattığı bu bölgesel ve dönemsel kira artışı baskısını tamamen ortadan kaldırmak kolay olmasa da, doğru planlama ve sosyal politikalarla bu süreci yönetmek mümkündür. Gelecekte benzer krizlerin yaşanmaması için atılması gereken stratejik adımlar şunlardır:

• Geçici Barınma Konutları (Transit Konutlar): Belediyeler ve devlet eliyle, kentsel dönüşüme giren ailelerin inşaat süresince sembolik kiralarla geçici olarak konaklayabileceği prefabrik ya da modüler sosyal konut alanları oluşturulmalıdır. Bu sayede dönüşüm nüfusu piyasaya kiralık talep baskısı olarak yansımayacaktır.
• Sosyal Konut Üretiminin Teşvik Edilmesi: Dar ve orta gelirli aileler için uzun vadeli kiralama modeli üzerine kurulu, kar amacı gütmeyen sosyal kiralık konut projeleri hayata geçirilmelidir. Avrupa’daki birçok metropolde uygulanan bu model, piyasadaki fahiş fiyat artışlarını dengeleyen en güçlü mekanizmadır.
• Bölgesel Destek Modelleri: Kira yardımları tüm şehir için standart olarak uygulanmak yerine, ilçelerin gerçek kira rayiç değerleri dikkate alınarak dinamik ve bölgesel olarak hesaplanmalıdır. Kadıköy’deki hak sahibi ile daha çeperdeki bir ilçedeki hak sahibine aynı kira desteğinin verilmesi adaletsizliğe ve dönüşümün tıkanmasına yol açmaktadır.
• Kooperatif ve Yerinde Dönüşüm Modellerinin Yaygınlaştırılması: Vatandaşların müteahhit kâr payı ödemeden, kendi kuracakları kooperatifler aracılığıyla ve kamu bankalarının sıfır faizli kredileriyle binalarını yenilemeleri teşvik edilmelidir. Bu durum, inşaat süreçlerini hızlandırarak kiralık dönemi kısaltacaktır.

Sonuç olarak; kentsel dönüşüm, Türkiye’nin deprem gerçeği karşısında taviz veremeyeceği en önemli milli güvenlik konularından biridir. Ancak bu süreci yürütürken vatandaşların barınma hakkını korumak, onları fahiş kira fiyatlarının ve piyasa spekülatörlerinin insafına bırakmamak da devletin ve yerel yönetimlerin asli görevidir. Depremde can vermemek için mücadele eden bir toplumun, kira borçları altında ezilmesine izin vermeyecek, dengeli, planlı ve adil bir kentsel dönüşüm modeli, geleceğimizin en büyük güvencesi olacaktır. Öyle yada böyle uzun vadede kentsel dönüşüm kira fiyatlarını olumlu olarak etkileyecektir.